MỘT TUẦN Ở ĐÀ NẴNG

 

Tuần này, ở cuối con phố nơi chúng tôi sống, ngay chỗ cây cầu mới nhất của Đà Nẵng bắc qua sông Hàn, một vụ va chạm giữa một người đi xe máy và một chiếc xe tải đã khiến người đi xe máy bị văng qua lan can và rơi xuống sông. Thi thể của anh ta vẫn chưa được tìm thấy. Cùng ngày hôm đó, con trai tôi, Tim, cùng một người bạn lướt sóng người Pháp đã giúp kéo một cậu bé học sinh Việt Nam bị chết đuối từ biển lên, ở đầu kia của con phố. Một cậu bé khác mất tích vẫn chưa được tìm thấy. Tối hôm đó, Tim nói:

“Cậu bé trông xanh xao lắm, và nước cứ trào ra từ miệng cậu ấy. Mình tự hỏi liệu có thể cứu cậu ấy nếu phát hiện sớm hơn không.”

Trong lớp học tiếng Việt tuần này, chúng tôi học từ vựng về màu sắc, động vật và các bộ phận cơ thể:

“Tôi có một con cua. Nó màu tím. Nó có đôi mắt nhỏ. Nó rất ngon.”

Hôm nay, những người làm nẹp chân đã đến bệnh viện Phục hồi chức năng nơi tôi làm tình nguyện để đo nẹp chân mới cho sáu bệnh nhân, hy vọng rằng chúng sẽ giúp họ có thể bước đi vững vàng - mục tiêu của tổ chức phi lợi nhuận nhỏ bé của tôi, Steady Footsteps. Sáu bệnh nhân bị liệt nửa người - năm người bị liệt bên trái, một người bên phải - từ 27 đến 80 tuổi, hồi hộp theo dõi khi các kỹ thuật viên chỉnh hình đúc khuôn từng chân của họ. Tuần tới, chúng tôi sẽ xem liệu những chiếc nẹp chân bằng nhựa (còn gọi là AFOs) có thể kết hợp hiệu quả với các bài tập chức năng mới mà tôi đang hướng dẫn cho các nhà trị liệu Việt Nam để giúp những người này đi lại an toàn hay không.

Tôi cắn răng viết một tấm séc cho Sở Thuế vụ Mỹ (IRS) để thanh toán khoản thuế còn lại của năm 2006, dù tôi có những nghi ngờ sâu sắc về cách chính phủ Mỹ sử dụng tiền thuế của chúng tôi. Khi đang phân vân nên làm gì, câu nói “Hãy trả cho Caesar những gì thuộc về Caesar” chợt hiện lên trong đầu tôi. Trớ trêu thay, số tiền tôi gửi cho IRS tuần này lại đúng bằng khoản lợi nhuận từ việc đầu tư vào các đồng ngoại tệ sau khi chúng tôi bán ngôi nhà ở Mỹ. Có lẽ đó là một sự công bằng đầy thi vị.

Chúng tôi đã tìm được một nguồn cung cấp lá kinh giới khô, húng quế và phô mai parmesan[1] tại địa phương để người bạn thân nhất của chúng tôi, Tâm - chủ một quán ăn nhỏ phục vụ khách nước ngoài - có thể làm nước sốt spaghetti có mùi thơm “đúng chuẩn.”

“Wow - trông y như cỏ cần sa vậy!”- Tâm nói khi xem túi lá kinh giới khô. Quả thật trông rất giống. Tôi thật sự nhẹ nhõm khi không phải lén mang một túi kinh giới qua hải quan trong lần về Mỹ tới đây!

Chúng tôi nhận được thông báo chính thức từ Ủy ban Nhân dân TP. Đà Nẵng rằng Sở Y tế Đà Nẵng đã đề nghị cho phép tôi tiếp tục làm tình nguyện tại Bệnh viện Phục hồi chức năng Đà Nẵng, và đề xuất này đã được phê duyệt. Giờ đây, có vẻ như hồ sơ đã được chuyển lên Sở Ngoại vụ Đà Nẵng để xem xét cấp phép cho tổ chức của tôi, Steady Footsteps. Chúng tôi đã thực hiện toàn bộ quá trình chuyển đến Việt Nam theo cách hoàn toàn ngược đời - nhưng với chúng tôi, trong những vùng nước chưa ai khai phá này, đó là cách duy nhất có thể thực hiện.

Tôi đã gặp nhiều tổ chức mất hàng năm trời để chờ phê duyệt chính thức, gây quỹ và xây dựng cơ sở hạ tầng trước khi họ thực sự giúp đỡ người dân Việt Nam. Nhưng chúng tôi thì không. Chúng tôi đơn giản chỉ thành lập một tổ chức phi lợi nhuận nhỏ, bán nhà và chuyển đến Việt Nam với visa du lịch rồi bắt tay vào làm ngay. Khi tôi loay hoay chạy từ văn phòng Sở này sang Sở khác ở Đà Nẵng, có người từng gọi tôi là “Người phụ nữ không biết lập kế hoạch trước.” Nhưng với chúng tôi, không có cách nào khác để hoàn thành điều này nếu vẫn ngồi yên ở Mỹ. Và cũng không có cách nào để chúng tôi có thể đi đi về về trong nhiều năm để xây dựng tổ chức một cách từ từ. Chúng tôi cảm thấy được thôi thúc phải thực hiện bước đi này - bỏ việc, bán nhà, chỉ mang theo một vài đồ dùng cá nhân và đến Việt Nam. Và mọi chuyện đã diễn ra suôn sẻ.

Chúng tôi đang sống thoải mái trong một góc dễ chịu của Đà Nẵng, cách biển chỉ hai dãy nhà. Con trai tôi lướt sóng mỗi ngày và theo học một trường trung học Mỹ qua mạng Internet. Chúng tôi cũng sử dụng Internet để giữ liên lạc với bạn bè và theo dõi tin tức thế giới. Ở Đà Nẵng, chúng tôi đã tìm được những người bạn tuyệt vời, những người giúp chúng tôi hiểu những điều bí ẩn của cuộc sống nơi đây. Chúng tôi không còn xe hơi, không còn hóa đơn sưởi ấm, chi phí sinh hoạt thì thấp. Chúng tôi đang làm những công việc ý nghĩa - với một tốc độ đủ chậm để có thể quan sát xem điều gì hiệu quả và điều gì không, rồi điều chỉnh cách tiếp cận cho phù hợp. Tôi có thời gian để đọc và viết. Còn điều gì tuyệt vời hơn nữa?

---

[1] Phô mai Parmesan là một loại phô mai cứng, có nguồn gốc từ vùng Parma và Reggio Emilia ở Ý. Nó được sản xuất từ sữa bò và có hương vị đậm đà, hơi mặn và thơm. Parmesan thường được sử dụng như một loại gia vị để thêm hương vị cho các món ăn như pasta, salad, súp và các món Ý khác. Loại phô mai này cũng thường được bào nhỏ hoặc nghiền thành bột để dễ dàng sử dụng. Parmesan là một trong những loại phô mai lâu đời và nổi tiếng nhất trên thế giới.

HIỂU VỀ CUỘC SỐNG

 

Đã có một cuộc thảo luận sôi nổi diễn ra trên các trang của tạp chí văn học và môi trường tuyệt đẹp, ORION[1]. Cuộc tranh luận này bắt đầu từ bài viết của James Howard Kunstler[2] mang tên "Sắp xếp lại mọi thứ" được đăng trên số tháng 1 - 2 năm 2007. Trong bài viết, Kunstler đưa ra lập luận rằng không có một giải pháp công nghệ thần kỳ nào có thể duy trì lối sống ngoại ô của người Mỹ khi sản lượng dầu đang suy giảm. Ông khẳng định:

“Vùng ngoại ô nước Mỹ là sự phân bổ sai lầm tài nguyên lớn nhất trong lịch sử thế giới.”

Và ông không hề né tránh việc chỉ ra những thay đổi sâu sắc mà sự kết thúc của dầu mỏ và khí đốt giá rẻ sẽ mang lại. Ông kết luận:

“Đúng là một chương trình đầy thách thức. Và có lẽ một số bạn đang tự hỏi làm thế nào để giữ vững hy vọng trước những nhiệm vụ to lớn này. Đây là sự thật rõ ràng, thưa các bạn: Hy vọng không phải là một sản phẩm tiêu dùng. Bạn phải tự tạo ra hy vọng cho chính mình. Bạn làm điều đó bằng cách chứng tỏ rằng bạn đủ dũng cảm để đối mặt với thực tế và đủ năng lực để xử lý những hoàn cảnh mà nó mang lại. Việc chúng ta có thể duy trì một xã hội tử tế trước những thay đổi phi thường hay không sẽ phụ thuộc vào sự sáng tạo, lòng hào hiệp và lòng tốt của chúng ta. Và tôi tin tưởng rằng chúng ta có thể tìm thấy những nguồn lực này trong chính trái tim mình và trong cộng đồng của chúng ta.”

Bài viết của Kunstler đã nhận được hơn 120 bình luận từ độc giả, nhiều trong số đó rất sâu sắc. Tuy nhiên, có một người bình luận khiến tôi nghĩ rằng họ đã hoàn toàn bỏ lỡ vấn đề, khi họ quy mọi trách nhiệm cho việc thiếu kiểm soát dân số. Điều đó khiến tôi cảm thấy cần phải đăng một phản hồi trên Orion:

"Không, không, không... vấn đề này không hề đơn giản như vậy. Tôi là một người Mỹ mới chuyển đến Việt Nam và tôi muốn chia sẻ quan điểm từ góc nhìn của mình. Tôi đang sống tại một khu vực tương đối khá giả ở Đà Nẵng, thành phố một triệu dân. Đây là những gì tôi thấy từ cửa sổ của mình: mỗi khu phố chỉ có một thùng rác dùng chung cho tất cả mọi người. (Rác được thu gom hàng ngày sau khi những người phụ nữ chuyên thu nhặt ve chai đã nhặt những thứ có thể bán lại). Rau tươi được nông dân chở đến chợ bằng những chiếc xe máy cũ  hoặc bằng xe buýt. Vợ của một ngư dân chở cá tươi trong một thùng xốp được buộc sau xe đạp. Trẻ em đi bộ hoặc đạp xe đến trường. Người lớn đi làm hoặc đi chợ, hai người đi chung một chiếc xe máy. Quần áo được giặt tay và phơi khô trên ban công. Người dân ăn tại các quán phở ngoài trời, nơi chủ quán rửa bát đũa bằng tay giữa các lượt khách. Các tòa nhà được thiết kế để tận dụng tối đa bóng râm và gió tự nhiên để làm mát. Những người giao hàng đạp những chiếc xe ba gác chở đầy sản phẩm nội thất được sản xuất tại địa phương.

Vấn đề không nằm ở dân số. Vấn đề chính là nền văn hóa tiêu dùng, giấc mơ Mỹ chạy bằng dầu mỏ. Lãng phí và gia tăng tiêu thụ tài nguyên chỉ xuất hiện ở Việt Nam theo đúng tỷ lệ thuận với mức độ giàu có của người dân và mức độ họ bị cuốn hút bởi chủ nghĩa tiêu dùng kiểu Mỹ."

---

[1] Tạp chí Orion là một ấn phẩm văn học và môi trường nổi tiếng của Mỹ, được xuất bản bởi tổ chức phi lợi nhuận Orion Society. Tạp chí này tập trung vào mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên, khám phá các chủ đề như bảo vệ môi trường, phát triển bền vững và văn hóa. Với sự kết hợp giữa văn học, nghệ thuật và bài viết chuyên sâu, Orion cung cấp một góc nhìn sâu sắc và đa dạng về mối quan hệ giữa con người và thế giới tự nhiên.

[2] James Howard Kunstler là một tác giả và nhà phê bình người Mỹ, nổi tiếng với các bài viết về kiến trúc, đô thị và xã hội. Ông đã viết nhiều bài báo và sách về các chủ đề liên quan đến sự phát triển bền vững và phê bình về sự phát triển đô thị hiện đại.

VỀ STEADY FOOTSTEPS

 STEADY FOOTSTEPS, INC. được thành lập bởi vợ chồng người Mỹ: Virginia Lockett, một nhà vật lý trị liệu với 35 năm kinh nghiệm, và chồng bà, David, một họa sĩ. Hai vợ chồng nhà Lockett lần đầu đến Việt Nam vào năm 1995 để nhận nuôi hai đứa trẻ. Khi đó, họ vô cùng đau lòng trước tình cảnh dường như vô vọng của những người khuyết tật tại Việt Nam.

Đến năm 2005, khi gia đình Lockett quay lại Việt Nam để tham gia một chuyến đi tình nguyện ngắn hạn, hệ thống y tế và nền kinh tế Việt Nam đã có những cải thiện đáng kể, giúp việc quan tâm đến những người khuyết tật trở nên khả thi hơn. Tuy nhiên, nhiều dự án hỗ trợ do nước ngoài điều hành mà David và Virginia quan sát được dường như không hiệu quả - phần lớn là do sự giám sát lỏng lẻo và vội vàng từ các giám đốc chương trình không thường xuyên có mặt.

Chuyến đi năm 2005 đó đã thuyết phục David và Virginia rằng, với sự cống hiến của hai người Mỹ trung niên thuộc tầng lớp trung lưu, họ có thể tạo ra sự khác biệt trong việc ngăn ngừa chấn thương sọ não và cải thiện cuộc sống của người khuyết tật tại Việt Nam. Họ quyết định bỏ việc, bán nhà, thành lập STEADY FOOTSTEPS[1], và chuyển đến Việt Nam. Họ chưa bao giờ hối tiếc về quyết định này.

Nguồn tài chính của chúng tôi

Steady Footsteps là một tổ chức nhỏ. Hoạt động của chúng tôi được hỗ trợ bởi các nhóm nhỏ và các cá nhân như bạn. Những mối quan hệ cá nhân có ý nghĩa rất lớn. Steady Footsteps đã nhận được sự ủng hộ từ các nhóm Quaker Meetings, các nhà trị liệu và cá nhân từ Mỹ, Úc, Đức, Anh và New Zealand. Tuy nhiên, cho đến nay, phần lớn kinh phí của tổ chức vẫn đến từ việc bán ngôi nhà của gia đình Lockett tại Mỹ.

Những khoản đóng góp bổ sung sẽ giúp chúng tôi thuê thêm phiên dịch viên, từ đó tạo nhiều cơ hội hơn cho các nhà trị liệu tình nguyện làm việc cùng chúng tôi. Đồng thời, nó cũng cho phép chúng tôi hỗ trợ nhiều hơn cho người khuyết tật tại Việt Nam. Nếu bạn cảm thấy muốn góp phần vào công việc của chúng tôi, hy vọng bạn sẽ chia sẻ những gì bạn có thể. Hãy giúp chúng tôi lan tỏa câu chuyện này - hoặc ít nhất là chia sẻ đường dẫn đến trang web của chúng tôi - đến những ai có thể quan tâm đến việc giúp đỡ người khuyết tật tại Việt Nam.

---

Tiền được sử dụng như thế nào?

Trước hết, quỹ của chúng tôi được dùng để trả lương cho những phiên dịch viên hỗ trợ các chuyên gia phục hồi chức năng tình nguyện nước ngoài. Nếu không có ai hiểu được những gì họ đang nói, thì việc các nhà trị liệu chuyên nghiệp tận tâm tình nguyện thời gian và chuyên môn của họ để cải thiện tình trạng phục hồi chức năng ở Việt Nam sẽ trở nên vô nghĩa.

Từ trái sang: Miêng, Virginia, David, Huy, Caroline

Thứ hai, Steady Footsteps cung cấp thiết bị cần thiết tại các địa điểm làm việc cũng như hỗ trợ cá nhân người khuyết tật. Ví dụ, chúng tôi đã tài trợ các giường tập vật lý trị liệu, bàn ăn tại giường bệnh và một máy may cho Bệnh viện Phục hồi chức năng Đà Nẵng, nơi các tình nguyện viên của chúng tôi đã làm việc trong ba năm. Chúng tôi cũng đã cung cấp gương và các dụng cụ tập luyện phục hồi chức năng tại một quán cà phê ở tỉnh khác, nơi chúng tôi tập luyện vật lý trị liệu cho một nhóm trẻ khuyết tật và phụ huynh của các em. Ngoài ra, chúng tôi đã cung cấp nẹp chân, giày, khung tập đi, gậy và xe lắc tay cho nhiều cá nhân, cũng như làm bốn chiếc răng giả cho một cô bé 16 tuổi, người đã mất răng trong vụ tai nạn khiến tay và chân trái của em bị liệt.

Cuối cùng, vì chúng tôi có mặt tại Việt Nam, với nguồn tài chính sẵn có và có toàn quyền sử dụng, chúng tôi có thể thực hiện những việc mà các tổ chức quản lý từ xa không thể làm được. Chẳng hạn, sau trận bão lụt gần đây, ngay khi nước rút khỏi đường và người dân có thể rời khỏi chỗ trú ẩn trên mái nhà, Steady Footsteps đã nhanh chóng đưa nhu yếu phẩm đến những khu vực bị lũ lụt tại tỉnh Quảng Nam lân cận. Chúng tôi đã cung cấp viện trợ cần thiết cho 40 thành viên của Hội người khuyết tật Hội An trước khi bất kỳ tổ chức phi chính phủ nào sẵn sàng hỗ trợ.

Gia đình Lockett không nhận lương từ công việc của họ tại đây, và chi phí hành chính của Steady Footsteps được giữ ở mức tối thiểu. Mọi khoản đóng góp đều được sử dụng trực tiếp để giúp đỡ người khuyết tật tại Việt Nam.

[1] Nghĩa tiếng Việt: Những bước chân vững vàng